Zweedse lessen voor Vlaamse taxihervorming

Zweedse lessen voor Vlaamse taxihervorming

Het Vlaams Parlement stemt morgen (woensdag – red.) over de modernisering van de Vlaamse taxisector. Om te weten wat we kunnen verwachten, biedt de ervaring van Zweden leerrijke lessen.

‘Opgepast!’, waarschuwt de website van Visit Stockholm bezoekers uit het buitenland. ‘Taxiprijzen zijn niet gereguleerd in Zweden. Behalve de grote taxibedrijven zijn er veel onafhankelijke ondernemingen. Voorzichtigheid is geboden’.

Zweden is een van de eerste Europese landen die zijn taximarkt heeft gedereguleerd. Een gebeurtenis die ook Vlaanderen te wachten staat, als morgen het taxidecreet van minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) definitief wordt goedgekeurd. Al spreekt Weyts liever over moderniseren dan over dereguleren, zegt zijn woordvoerder.

Het decreet van Weyts schrapt de vaste taxitarieven die nu nog gelden in Vlaanderen. Voorts zal het aantal taxi’s niet langer geplafonneerd zijn tot 1 per 1.000 inwoners. Ook mogen de taxi’s in heel Vlaanderen klanten oppikken, in plaats van alleen in hun eigen gemeente. Precies het soort hervorming dat Zweden in 1990 doorvoerde. De Zweedse taxiliberalisering is een van de meest bestudeerde en intensief beschreven hervormingen in de sector.

De Zweedse taxisector onderging in de nacht van 30 juni op 1 juli 1990 een extreme gedaanteverwisseling. De markt was zeer streng geregulariseerd, maar in één klap werden zowat alle regels afgeschaft. Ongeveer iedereen die wilde, mocht met een taxi rijden en zijn eigen tarieven vaststellen. De taxibedrijven in Stockholm kregen concurrentie van ‘vrije taxi’s’, die niet aangesloten waren bij een centrale. Dingen die voorheen verboden waren, zoals vooraf afgesproken prijzen voor een rit, waren opeens toegestaan.

Het duurde niet lang voordat er klachten kwamen. Klanten die op de luchthaven van Stockholm arriveerden, moesten soms extreem hoge prijzen betalen. Daar viel weinig tegen te doen, want de tarieven waren vrij. Het idee dat een hoger aanbod en meer concurrentie tot lagere prijzen zou leiden, bleek niet uit te komen. De prijzen zijn als gevolg van de liberalisering sneller gestegen dan de inflatie, schreef de Zweedse concurrentie-autoriteit in een Oeso-rapport over de regulering van taxidiensten. Het eindoordeel over de hervorming was in dat rapport wel positief, omdat het aanbod was gestegen en taxivervoer daardoor toegankelijker was geworden.

‘De theorie luidt dat de markt zichzelf reguleert’, zegt Wim Faber, hoofdredacteur van het vakblad Magazine Personenvervoer en kenner van de internationale trends in de taximarkt. ‘Maar dat gebeurt vaak niet. De prijs gaat meestal juist omhoog. De ervaringen in Nederland en Nieuw-Zeeland waren vergelijkbaar met die in Zweden.’

In een rapport uit 2003 van het Noorse Transporteconomische Instituut werden dereguleringen uit zeven landen vergeleken. Eén van de conclusies: de kwaliteit van het aanbod heeft de neiging om te dalen. Een andere: prijzen gaan eerder omhoog dan omlaag. Misschien omdat ze voordien kunstmatig laag gehouden werden door de regulering, opperen de onderzoekers.

Het probleem is, legt Faber uit, dat de markt van taxi’s per definitie niet als een perfect vrije markt functioneert. ‘De klant heeft geen zicht op alle aspecten van het product’. Wie een taxi wil nemen, bevindt zich niet in een positie om verschillende taxi’s met verschillende prijzen en een verschillend kwaliteitsniveau te vergelijken en vervolgens een goed doordachte keuze te maken. Hij stapt in de eerste de beste taxi die in zijn blikveld verschijnt. De informatie is asymmetrisch, zeggen economen: de taxichauffeur weet heel goed of zijn tarief hoog of laag is, maar de klant niet.

Faber kent de Zweedse situatie goed. ‘De grote bedrijven maken echt werk van een kwaliteitsproduct en hebben geüniformeerde chauffeurs in dienst. Daarnaast heb je de vrije taxi’s, die elk hun eigen tarief hebben.’ Ze zijn wel verplicht om dat tarief met een sticker op elke taxi te publiceren. Daarop staat het bedrag dat een vijftien minuten durende rit van tien kilometer kost. Klanten zijn niet verplicht om de taxi te nemen die vooraan in de rij staat.

Minister Weyts is zich bewust van de gevaren. ‘In Vlaanderen anticiperen we op de problemen die ze kennen in Zweden’, laat hij weten via zijn woordvoerder. Wantoestanden zullen volgens hem door het decreet juist beter aangepakt kunnen worden, omdat ze administratief behandeld kunnen worden, in plaats van via het parket. Weyts beoordeelt de Zweedse hervormingen als positief. ‘Er rijden nu meer taxi’s dan voorheen. Dat heeft de taxicultuur versterkt’.

De sector is er niet gerust op. De vakbonden en de sectorfederatie GTL hebben vergeefs geprobeerd om het decreet bij te sturen. Ze vrezen voor ‘overlast, stijgende prijzen en een sociaal bloedbad’, onder meer omdat ook Uber-chauffeurs onder de regeling zullen kunnen vallen.

Lees verder: http://www.standaard.be/cnt/dmf20190312_04247932

Een reactie plaatsen

css.php