De Lelylijn kan in 2050 rijden als het kabinet belooft er jaarlijks 400 miljoen euro voor te sparen. Dat is in korte trekken het advies van oud-directeur van De Nederlandsche Bank Klaas Knot, die na zijn vertrek bij die bank door het kabinet werd aangesteld als Lelylijn-gezant om de plannen voor de lijn levend te houden. Het nu demissionaire kabinet besloot afgelopen voorjaar de gespaarde 3 miljard voor de lijn aan andere projecten te besteden, zoals de Nedersaksenlijn. “Diefstal uit de Lelylijn-kas”, zoals velen het betitelden.

Tegelijk met het ‘oerhollandse’ spaarplan van Knot werd ook het zogenoemde Masterplan voor de Lelylijn gepresenteerd. Daarin staan vier scenario’s voor hoe de lijn kan lopen, bij een dalende, gelijkblijvende of sterk stijgende bevolking van het Noorden. Er staan ook concrete tracés in voor Groningen, Drachten, Heerenveen en Emmeloord. In die vier plaatsen wordt het een puzzel om de spoorlijn in te passen.

De Lelylijn-gezant geeft meteen toe dat de spoorlijn van Groningen naar Lelystad erg duur wordt doordat hij voor een deel door ‘zompige’ bodem moet. 14,5 miljard euro is de laatste raming. Het voordeel is alleen dat de lijn toch pas na 2040 daadwerkelijk aangelegd kan worden. Er is volgens Knot dus tijd genoeg om te sparen.

Hoe ziet de rekensom van Knot er uit? Die komt neer op jaarlijks vanaf afgelopen jaar 400 miljoen sparen door het Rijk. Daarmee is dan zicht op 75 procent van de kosten. Dat laatste is de eis om te beginnen met de zogeheten MIRT-verkenning. Die verkenning kan wat Knot betreft dan ook beginnen als het kabinet die jaarlijkse 400 miljoen belooft te sparen.

Zijn er andere financieringsmogelijkheden? Daar heeft Knot ook naar gekeken. De regio en Europa kunnen wellicht 5 tot 10 procent bijdragen. Knot verwacht weinig heil van financiering door het bedrijfsleven, of hoogstens voor onderdelen. Nederlandse partijen zijn niet bereid of in staat zo veel geld op te hoesten. Er zijn wel bedrijven uit het buitenland die beweren dat ze zulke bedragen kunnen bijdragen maar Knot noemt dat niet realistisch. Er zijn volgens hem genoeg ervaringen met bedrijven die uiteindelijk toch niet bleken te betalen.

Knot legt uit dat zijn spaarplan een antwoord is op het probleem dat de Lelylijn niet ‘uit’ kan volgens normale kosten-batenanalyses. Dan hopen investeringen zich altijd op in de Randstad waar dan ook te veel drukte en knelpunten ontstaan. Nederland moet daarom proberen een landsdeel zoals het Noorden er bij te betrekken, vindt hij.

Opvallend is dat in het regeerakkoord het woord Lelylijn niet voorkomt. Dat hoeft volgens Knot geen belemmering te zijn. Tegelijk met het spaarplan van Knot werd ook het zogenoemde masterplan voor de Lelylijn gepresenteerd. Daarin staan vier scenario’s voor hoe de lijn kan lopen, bij een dalende, gelijkblijvende of sterk stijgende bevolking van het Noorden. Er staan ook concrete tracés in voor Groningen, Drachten, Heerenveen en Emmeloord. In die vier plaatsen wordt het een puzzel om de spoorlijn in te passen.

• Advies Lelylijn-gezant Klaas Knot: “Kabinet moet portemonnee trekken voor Lelylijn en 400 miljoen euro per jaar sparen”. Foto Lelylijn.