Autonoom rijden wordt gezien als een belofte voor de toekomst van mobiliteit, maar investeringen gaan vooral naar het verbeteren van het comfort in stedelijke gebieden, aldus twee mobiliteitsdekundigen, Benjamin Scher (directeur van het Duitse adviesbureau Movingfutures) en Karsten Leist (directeur van VNO Verkehrsgesellschaft Nord-Ost-Niedersachsen, het OV-bedrijf Noordoost-Nedersaksen in het dagblad Die Tagesspiegel.

De grootste maatschappelijke kansen liggen volgens hen echter juist daar waar bussen schaars zijn: in landelijke gebieden. Dit leidt tot een belangenconflict dat zal bepalen of autonome mobiliteit daadwerkelijke participatie bevordert of slechts de bestaande dienstverlening verbetert.

“Autonoom rijden zal de mobiliteit in Duitsland fundamenteel veranderen. Maar als het gaat om de vraag voor wie deze verandering nu eigenlijk bedoeld is, komt er een tegenstrijdigheid naar voren die verrassend zelden wordt besproken: geld uit de private sector stroomt naar plaatsen waar autonome mobiliteit een handige upgrade is van bestaande diensten. Het grootste maatschappelijke voordeel zou echter liggen in plaatsen waar er vandaag de dag simpelweg geen haalbaar alternatief is. Welkom bij het inherente probleem van autonoom rijden.”

“De logica van de technologieleveranciers is begrijpelijk,” zeggen de twee experts. “in stedelijke gebieden kan de vraag geconcentreerd worden en kunnen schaalvoordelen worden behaald. Een autonome shuttle die tientallen passagiers per uur vervoert, is aanzienlijk winstgevender voor de exploitant (en dus de fabrikant) dan een voertuig dat individuele ritten in landelijke gebieden verzorgt. Bijgevolg hebben bijna alle grote ontwikkelaars hun pilotprojecten in steden uitgevoerd en is het operationele ontwerpgebied voornamelijk ontwikkeld voor stedelijke scenario’s: verkeerslichten, complexe kruispunten en druk gemengd verkeer.”

Logisch voor de technologieontwikkelaar, een probleem voor de maatschappij. In grote steden zijn autonome shuttles slechts een een extra optie in een al dicht OV-netwerk. “In landelijke gebieden is er in veel regio’s helaas maar één optie: de auto. En degenen die geen auto kunnen of mogen gebruiken, hebben er vaak helemaal geen.”

“In Duitsland wonen miljoenen mensen op het platteland, waar het openbaar vervoer in de praktijk weinig meer is dan een basisdienst op papier. Bussen rijden ’s ochtends naar school en ’s middags weer terug. Daartussenin, ’s avonds en in het weekend: vaak niets. Het gevolg is een systematisch nadeel voor iedereen die niet zelf kan of wil rijden. Ouderen die hun rijbewijs inleveren, verliezen niet alleen hun mobiliteit, maar ook hun sociale participatie: toegang tot de dokter, boodschappen doen en vrienden bezoeken. Jongeren onder de 18 zijn volledig afhankelijk van hun ouders die tijd en gelegenheid hebben om hen te vervoeren.”

• De grootste maatschappelijke kansen liggen juist daar waar bussen schaars zijn: in landelijke gebieden. Foto NDR.