In 2034 kan de huidige ordening op het spoor, met een hoofdrol voor de NS, overhoop gaan. Dat duurt nog even, maar het ministerie van Infrastructuur en bedrijven hebben zes tot zeven jaar aan voorbereiding nodig, aldus het ministerie. Hierover ging het rondetafelgesprek nadrukkelijk.

Volgens de FMN-bedrijven valt dat wel mee. In vier jaar kan het prima. Daarnaast wijzen zij op een rechtszaak die nog loopt bij het Europese Hof van Justitie in Luxemburg. ’Europa’ is kritisch op Nederland, dat meer concurrentie moet toestaan. Er is voldoende tijd om de uitkomst van deze zaak af te wachten, aldus de FMN.

Beide directeuren strooiden in de Kamer met voorbeelden in hun eigen voordeel. „In het Verenigd Koninkrijk is marktwerking helemaal misgegaan”, zei Koolmees. De prijzen voor kaartjes zijn er fors gestegen. De overheid wil weer terug naar een nationale spoorvervoerder. „De kosten zijn daar helemaal uit de klauwen gelopen door marktwerking. In het VK gaan ze weer de andere kant op”, aldus Koolmees. „Ze gaan hun ProRail en NS weer integreren.”

Ook Spijksma had zijn voorbeelden paraat. Hij vertelde: „Een goed functionerend systeem met meerdere vervoerders vraagt om goede samenwerking en coördinatie. Dat dit kan, laat Zwitserland zien. Daar rijden meer dan zestig passagiersvervoerders in een systeem dat goed op elkaar aansluit.”

Koolmees vond daar weer wat van. „Wie heeft er dan voorrang? Wie neemt elkaars reizigers over? Het is een paradijs voor advocaten.” Spijksma pareerde juist kritiek van de NS-baas over de wirwar aan inchecksystemen als er extra vervoerders bij komen. Het onoverzichtelijke Nederlandse inchecksysteem met in- en uitchecken als standaard en in- en uitchecken bij overstappen tussen verschillende vervoerder is niet een dat navolging verdient.

Vakbond FNV koos de kant van de NS. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) stelde voor om een deel van de ritten waarover de NS nu gaat, aan te besteden. Spoorbeheerder ProRail ziet voor zichzelf een grote rol weggelegd, vanwege de coördinatie.

Kamerlid Maarten Goudzwaard zei een marktanalyse te missen. Dit punt brachten de regionale vervoerders eveneens in. Zo’n analyse maakt onder andere duidelijk wat vervoerders kunnen en willen aanbieden, tegen welke voorwaarden en op welke routes. Het is bovendien een ’Europeesrechtelijke’ verplichting, stelde de FMN.

Het ministerie werkt nu verder aan de plannen voor het Nederlandse spoor. In het eerste kwartaal van volgend jaar wil het kabinet een besluit nemen. In het tweede kwartaal, dus nog voor de zomer, volgt hierover een Kamerdebat.

• Rondetafelgesprek: Ordening op het spoor in 2034 op de schop met Zwitserland als voorbeeld? Foto TravelSwitzerland.