Tot 2022 waren de niet-Russische activiteiten van Yandex, goed voor ruwweg 5 procent van de totaalomzet , gevestigd in het WTC op Schiphol. Daar werkten – op papier – elf mensen voor een concern met een jaaromzet van ruim 12 miljard euro. De werkelijke aansturing vond plaats vanuit Moskou, bij de hoofdactiviteiten van de internetgigant.

Na de Russische inval in Oekraïne werd het bedrijf met enige moeite opgesplitst. De Russische activiteiten kwamen voor omgerekend 5 miljard euro in handen van de managersgroep en investeerders, waaronder het nauw aan het Poetinregime gelieerde oliebedrijf Lukoil. De Europese activiteiten kwamen als Nebius op eigen benen te staan.

De affaire rond Yango laat zien dat Amsterdam nog altijd een vrijhaven kán vormen voor omstreden bedrijven. Het is op zich ook niet verboden voor Russische bedrijven om hier te zitten, activiteiten te ontplooien of geld te verdienen. Volgens een schriftelijke reactie gaat MLU in beroep tegen de privacyboete. Het bedrijf stelt dat de EU-activiteiten niet verbonden waren met Yandex of Rusland. De diensten in Noorwegen en Finland zijn inmiddels verzelfstandigd, stelt het bedrijf, waarbij alle Russische banden zijn verbroken.

MLU stelt bovendien dat het sinds november 2023 alle gegevens op servers van Amazon bewaart. Maar volgens de AP werden die, als vanouds, doorgespeeld naar het Russische Yandex Taxi. Die valt onder het toezicht van de Russische privacytoezichthouder Roskomnadzor. Volgens de AP is die niet onafhankelijk, want ondergeschikt aan het ministerie van Media en Communicatie, en naast privacybescherming ook belast met antiterrorisme. Dat wordt allemaal weersproken door de privacyautoriteiten in die landen. Inmiddels heeft Yango zijn werkterrein vooral verlegd naar Afrika, het Midden-Oosten en Azië.

De Russische wet bepaalt dat digitale gegevens – onder meer rit- en klantgegevens van taxi’s – zonder meer moeten worden overgedragen, mede vanuit ‘antiterroristisch’ oogpunt. Als ze zijn versleuteld, moet ook de benodigde encryptie worden verstrekt. Aangenomen werd dat deze gegevens uiteindelijk bij de Russische geheime dienst, de FSB, terechtkwamen.

• MLU in beroep tegen AP-boete Yango; Verlegde activiteiten vooral naar Afrika, Midden- Oosten en Azië. Foto Yango.