Aan de Amsterdamse Zuidas, het duurste kantorenstukje van Nederland, zal dat effect van waardestijging door infra-investeringen door de overheid volgens Veeneman vele malen groter zijn, betoogt hij in Het Parool.

Doordat het gebied beter bereikbaar wordt, en door de geplande ondertunneling bovendien aantrekkelijker en leefbaarder, worden de kantoren langs de snelweg meer waard. Eigenaren kunnen er hogere huren voor vragen, bedrijven trekken eenvoudiger topmedewerkers en klanten aan. Ook woningprijzen in het gebied krijgen een extra duwtje. “Waarom zouden bedrijven en gebouweigenaren uit die waardestijging, waar ze zelf helemaal niets voor hebben gedaan, dan niet meebetalen aan de kosten van die verbetering?”

In Nederland bestaan daar alleen geen regels voor. “In Frankrijk is wettelijk vastgelegd dat gemeenten bedrijven aanslaan voor betere bereikbaarheid. In Denemarken is geregeld dat bij de aanleg van nieuwe infrastructuur de waardestijging van omliggend vastgoed kan worden afgeroomd. Zo kunnen de aanlegkosten van de Øresundsmetro tussen Kopenhagen en Malmö, ruim 4 miljard euro, deels worden gedekt met de opbrengsten van onroerend goed en grond rondom de haltes van de metro.”

Veeneman erkent dat het daarvoor aan de Zuidas inmiddels rijkelijk laat is, aangezien de werkzaamheden al flink onderweg zijn. “Overheden moeten nu met de pet in de hand langsgaan bij omliggende bedrijven en eigenaren. Je moet veel eerder met eigenaren om de tafel om dat te regelen. Als je dat goed doet, houd je ook meer overheidsgeld over voor zaken als wegonderhoud. En als bedrijven nee zeggen, dan doe je het niet.”

Maar ook voor het Zuidasdok is het nog niet te laat. Bedrijven en eigenaren kunnen nog worden gewezen op het feit dat cruciale onderdelen van het Zuidasdokproject, zoals de aanleg van de noordelijke wegtunnel door het miljardentekort nog altijd niet zijn aanbesteed en gefinancierd. Van die aanleg zullen eigenaren van kantoorkolossen als WTC Amsterdam, Atrium, of het ABN Amrocomplex immers wel profiteren.

Er zijn volgens Veeneman, die eerder als directeur van kennisinstituut NGinfra met Rijkswaterstaat, ProRail, Schiphol, Havenbedrijf Rotterdam, Vitens en Alliander onderzoek deed naar infra-obstakels, veel meer alternatieven om de vastgelopen Zuidasdokfinanciering los te trekken. “Misschien moet je tol heffen op de wegen van het Zuidasdok. Of rekeningrijden en de spitsheffing ter plekke uitbreiden.”

“In de VS wordt infrastructuur mede gefinancierd door de lokale btw te verhogen. Immers, burgers profiteren ook van zulke investeringen,” zegt Veeneman. Dat de btw in Nederland landelijk wordt geïnd en niet lokaal of regionaal, is volgens hem een uitvlucht. En zó vergezocht zijn zulke voorstellen volgens hem ook weer niet. Op de landelijke motorrijtuigenbelasting liggen bijvoorbeeld al provinciale opcenten waarmee provincies hun begroting stutten.

Volgens Veeneman houden overheden elkaar nu in een wurggreep. “Lokaal gaat men ervan uit dat het geld toch wel uit Den Haag komt, Den Haag wil controle houden over infrastructuur. Vervolgens is er geen geld meer om bruggen, tunnels, sluizen en dijken te onderhouden en infrastructuur zoals die aan de Zuidas uit te breiden. We moeten echt nadenken over andere financiering. Het idee dat het Rijk het allemaal gratis regelt, is niet langer houdbaar.”

Volgens Veeneman zal het Zuidasdok uiteindelijk, linksom of rechtsom, afkomen. “Dat hebben we bij de HSL-Zuid, Betuweroute en de Noord/Zuidlijn gezien. Stoppen van zo’n megaproject in aanbouw is heel erg lastig. Er is al zoveel geld geïnvesteerd. Maar in welke vorm, op welke termijn en vooral tegen welk bedrag is de vraag.”

• Veeneman: “Het Zuidasdok zal uiteindelijk, linksom of rechtsom, afkomen. (…) Maar in welke vorm, op welke termijn en vooral tegen welk bedrag is de vraag.” Foto Zuidasdok. Zuidas.nl.