Iedereen wil veilig en makkelijk van a naar b reizen. Het is daarom belangrijk dat het openbaar vervoer voor iedereen toegankelijk is. Niet alleen fysieke aanpassingen spelen daarin een rol, maar ook begrip en hulp van medewerkers. Zowel bij zichtbare als onzichtbare beperkingen.
De nieuwe Rijksoverheidscampagne roept aanbieders en medewerkers van openbaar vervoer daarom op om de vraag: ‘Heb je iets nodig?’ te stellen aan reizigers met een beperking. Zo zorgen we er als samenleving voor dat mensen met een beperking overal en altijd mee kunnen doen, ook in het openbaar vervoer.

ProRail werkt sinds 2006 aan het toegankelijk maken van de treinstations. Op dit moment is 93% van de treinstations toegankelijk gemaakt, o.a. door het op de juiste hoogte brengen van perrons en het plaatsen van liften, hellingbanen en geleidelijnen.

Veel OV-bedrijven hebben ook maatregelen genomen om reizen voor mensen met een beperking makkelijker te maken. Zo zijn er vervoermiddelen met een gelijkvloerse instap, zijn er speciale stoelen voor mensen met een rollator, is er ruimte voor rolstoelen, mogen hulphonden altijd gratis en zonder vervoerbewijs mee tijdens de reis en is online reis- en productinformatie toegankelijk gemaakt.

Dit zijn goede stappen, maar we zijn er nog niet. Veel mensen met een beperking ervaren nog dagelijks drempels. Het vraagt om aanpassingen met een lange aanlooptijd, zoals het toegankelijk maken van alle bus- en tramhaltes in Nederland. Tegelijkertijd zijn er ook verbeteringen die sneller te realiseren zijn, bijvoorbeeld het aanmoedigen van medewerkers om de vraag ‘Heb je iets nodig?’ te stellen.

Ook Hanna Nijenhuis (29) benadrukt hoe belangrijk dat is. Op haar twintigste werd zij plots slechtziend door een oogziekte. Zij is betrokken bij de campagne. Ze beschrijft een situatie die ze regelmatig meemaakt: “Ik maak veel gebruik van het openbaar vervoer, omdat ik niet kan autorijden of fietsen. Als er meerdere bussen of trams tegelijk aankomen, weet ik niet altijd zeker of ik de juiste heb. Wanneer ik een medewerker daarnaar vraag, wordt dit niet altijd begrepen. Je kunt aan mij niet zien dat ik slechtziend ben, dus soms snappen medewerkers niet waarom ik niet gewoon op het bord kijk en dan reageren ze geïrriteerd. Het zou goed zijn als er meer bewustzijn komt, ook voor onzichtbare beperkingen. En dat geldt niet alleen voor de vervoersmedewerkers, maar ook achter de schermen moet er meer bewustzijn gecreëerd worden dat het openbaar vervoer toegankelijk voor iedereen is.”

Hanna pleit voor meer bewustwording rondom toegankelijkheid, ook door het stellen van die ene vraag: ‘Heb je iets nodig?’. Volgens haar kan dit er in de toekomst voor zorgen dat openbare voorzieningen nog beter worden aangepast aan mensen met een beperking. Zo noemt zij het gebruik van een omroepsysteem in alle openbare vervoersmiddelen als voorbeeld. “In Amsterdam wordt op het perron via een speaker aangekondigd welke metro eraan komt. Hoe handig zou het zijn als dit ook wordt doorgevoerd bij andere openbare vervoersmiddelen in steden door heel Nederland?”

Door simpelweg de vraag te stellen: ‘Heb je iets nodig?’, kun je mensen met een beperking beter helpen. Dit zegt ook Hanna: “Die vraag hoeft niet raar of ongemakkelijk te zijn. Want iedereen heeft wel eens iets nodig, ook mensen zonder beperking.” Door deze vraag te stellen en gesprekken te blijven voeren kunnen er ook vaker aanpassingen worden gedaan in het openbaar vervoer.

De Rijksoverheid wil toewerken naar een toegankelijke samenleving in 2040. Dit vraagt inspanningen van ons allemaal. De campagne ‘Heb je iets nodig?’ helpt daarbij. Maar er is meer nodig dan dat. Uit verschillende onderzoeken blijkt namelijk dat onbeperkt meedoen nog niet vanzelfsprekend is in Nederland. Daarom roept de campagne ‘Heb je iets nodig?’ onder andere werkgevers en beslissers in het openbaar vervoer op om dé vraag te stellen aan mensen met een beperking. Zodat iedereen gebruik kan maken van het openbaar vervoer.

Ontdek wat je nog meer kunt doen. Door het gesprek aan te gaan en de vraag te stellen ‘Heb je iets nodig?’ ontdek je of je iets kunt doen voor iemand met een beperking. Wil je meer weten over toegankelijk openbaar vervoer? Kijk dan op Rijksoverheid.nl voor meer informatie.

• Nieuwe Rijksoverheidscampagne: Zo is het openbaar vervoer toegankelijk voor iedereen, ook voor mensen met een beperking: Stel gewoon de vraag: ‘Heb je iets nodig?’.