Geldtekorten voor broodnodige wegen en spoorlijnen, zoals bij het Amsterdamse Zuidasdok, zijn op te lossen door partijen die profiteren van investeringen, zoals gebouweigenaren, mee te laten betalen. “Het idee dat het Rijk het allemaal gratis regelt, is niet langer houdbaar,” zegt hoogleraar Wijnand Veeneman, hoogleraar bestuur van infrastructuur en mobiliteit aan de TU Delft in Het Parool. Hij doet dat in een reactie op de oplopende tekorten bij het Zuidasdok en de miljarden die nodig zijn om het achterstallig onderhoud aan de Nederlandse infrastructuur weg te werken.

Kantoren en woningen aan de Zuidas stijgen in waarde doordat de overheid de snelweg, het spoor en de metrolijnen uitbreidt en zo de leefomgeving verbetert. Die waardestijging kan worden afgeroomd om het tekort van zeker 1,1 miljard euro bij het megaproject Zuidasdok te helpen dichten.

Veeneman een ervaringsdeskundige noemen is een understatement. De hoogleraar woont in Delft vlak bij de 759 miljoen euro kostende spoortunnel die in 2015 onder de stad werd getrokken. Het gebied erboven, voorheen domein van een lelijk spoorviaduct, werd omgetoverd tot een weelderige spoorzone. En daar profiteerde de directe omgeving van, ook financieel.

“Het Centraal Planbureau heeft in 2019 uitgerekend dat alle gebouwen in een strook van 1 kilometer aan weerszijden van die tunnel in anderhalf jaar 400 miljoen euro meer waard zijn geworden,” zegt Veeneman. “Sindsdien gentrificeert mijn buurt en stijgen de huizenprijzen door, nog afgezien van de algemene waardestijging. Het zou me niet verbazen als het sommetje inmiddels op die 750 miljoen euro uitkomt die de tunnel de gemeenschap heeft gekost.”

“Alleen al mijn woning is 70.000 euro meer waard geworden. Ik wil de belastingbetaler daar van harte voor bedanken, ik heb er helemaal niets voor hoeven doen. Goed, ik betaal iets meer onroerendezaakbelasting, maar dat staat in geen verhouding tot de meerwaarde van mijn woning. Die levert de overheid niets op, behalve dat beetje extra ozb dat in de algemene middelen verdwijnt.”

Veeneman noemt dat effect ‘totaal pervers’. “Er ontstaat door investeringen van de overheid een betere leefomgeving. Vastgoedeigenaren profiteren daarvan zonder dat ze de lasten dragen. Verzin maatregelen waarmee je die waardestijging kunt aanwenden voor de financiering van de werkzaamheden.”

• Wijnand Veeneman: “Er ontstaat door investeringen van de overheid een betere leefomgeving. Verzin maatregelen waarmee je die waardestijging kunt aanwenden voor de financiering van de werkzaamheden.” Foto TU Delft.