Afgelopen vrijdag nam de Internationale Arbeidsconferentie (ILO) het Verdrag over fatsoenlijk werk in de platformeconomie aan – de eerste bindende internationale arbeidsnorm voor de platformeconomie. Voor miljoenen platformwerkers wereldwijd zijn de spelregels nu veranderd.

Na meer dan acht jaar campagne voeren door de Internationale Transportarbeidersfederatie (ITF) heeft de ILO een verdrag aangenomen dat erkent wat platformwerkers al jaren weten: platforms verbinden niet alleen werk – ze geven er vorm aan, organiseren het en bepalen het. De stemming tijdens de 114e ILO-sessie voltooit het proces dat begon tijdens de conferentie van 2025, toen de deelnemers het historische besluit namen om te streven naar een bindende wereldwijde arbeidsnorm.

“Dit is een overwinning die is behaald door de platformwerkers zelf – de bezorgers, taxichauffeurs en app-gebaseerde transportmedewerkers die zich hebben georganiseerd, getuigd en geweigerd hebben te accepteren dat een app hen hun rechten zou kunnen ontnemen”, aldus Stephen Cotton, secretaris-generaal van de ITF. “Arbeidsnormen hebben zich de afgelopen eeuw aangepast aan elke grote verandering in de arbeidsmarkt. Vandaag heeft de wereld ervoor gezorgd dat ze zich opnieuw aanpassen.”

Een van de belangrijkste successen van het Verdrag is dat bescherming niet langer exclusief wordt beschouwd voor traditionele arbeidsverhoudingen. Het is van toepassing op alle digitale arbeidsplatformen en alle digitale platformwerkers, gedefinieerd als personen die in dienst zijn of tewerkgesteld zijn tegen betaling of vergoeding, ongeacht hun arbeidsclassificatie. Daarmee wordt een eenvoudig internationaal principe vastgelegd: werknemers zouden niet hoeven te kiezen tussen toegang tot werk en toegang tot rechten.

Werknemers kunnen niet langer automatisch hun bescherming verliezen simpelweg omdat een platform hen als zelfstandige bestempelt. De kernbescherming geldt ook voor platformwerkers, waaronder:

-Fundamentele beginselen en rechten op het werk, waaronder het recht om zich te organiseren en collectief te onderhandelen.

-Arbeidsveiligheid en -gezondheid, inclusief het recht om zich te onttrekken aan gevaarlijke situaties.

-Bescherming tegen geweld en intimidatie.

-Rechten op het gebied van gegevensbescherming en privacy, inclusief het recht op inzage, correctie en verwijdering van persoonsgegevens.

-Het recht op een schriftelijke uitleg van geautomatiseerde beslissingen die een negatieve invloed hebben op de arbeidsomstandigheden en de toegang tot werk.

-Een beoordeling door een mens van geautomatiseerde beslissingen betreffende de schorsing of deactivering van werknemersaccounts.-

-Eerlijke betaling en vergoeding van kosten.

-Bescherming tegen onrechtmatige schorsing en deactivering.

-Toegang tot geschillenbeslechting en rechtsmiddelen.

Cruciaal is dat overheden er ook voor moeten zorgen dat platformwerkers correct worden geclassificeerd – op basis van de feiten over hoe het werk wordt uitgevoerd en betaald, en niet op basis van het label dat een bedrijf kiest. Dit is een direct antwoord op de valkuil van verkeerde classificatie die miljoenen werknemers hun rechten heeft ontnomen. Het bestrijden van verkeerde classificatie van de arbeidsstatus in de platformeconomie op basis van het beginsel van feitenvoorrang is nu een gecodificeerde internationale standaard.

• Historische overwinning voor platformwerkers: ILO neemt eerste verdrag over platformwerk aan. Illustratie ILO.