Een opgeknapt treinstation wordt door reizigers gewaardeerd, maar dat vertaalt zich niet automatisch in meer reizigers of vaker met de trein reizen. Reizigers zijn wel gevoelig voor een station dat achteruitgaat in kwaliteit. De kwaliteit van stations op peil houden loont dus. Dit blijkt uit literatuuronderzoek van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) naar de effecten van stationskwaliteit op reizigers, andere gebruikers en de omgeving van het station.

Niet iedereen gebruikt een treinstation op dezelfde manier. Reizigers stappen er in en uit de trein, passanten lopen er alleen doorheen, en bezoekers komen vooral voor een ontmoeting, de winkels of horeca. Toch geldt voor iedereen: veiligheid en betrouwbaarheid vormen de basisbehoefte, snelheid, gemak, comfort en sfeer komen daarna. Die behoeften worden deels ingevuld door hoe een station is gebouwd, en deels door gerichte maatregelen. Denk bijvoorbeeld aan extra verlichting, een nieuwe fietsenstalling of meer toezichthouders op het station.

Vooral grootschalige verbeteringen hebben de potentie om meer treingebruik te stimuleren. Maar in veel gevallen zijn de effecten van stationsverbeteringen op reisgedrag bescheiden en niet altijd goed vast te stellen. Dat wil niet zeggen dat deze verbeteringen geen zin hebben: ze helpen om huidige reizigers tevreden te houden. Reizigers zijn namelijk wel gevoelig voor een station dat achteruitgaat in kwaliteit. Omdat investeringen in stationskwaliteit bovendien klein zijn in vergelijking met andere spoorinvesteringen, loont het om stationskwaliteit op peil te houden.

In theorie kan een beter station ook invloed hebben op de directe omgeving. Bijvoorbeeld door een beter imago van de buurt, waardoor er meer rondom het station wordt geïnvesteerd. In de praktijk is hard bewijs dat dit daadwerkelijk gebeurt, schaars. Dat komt doordat het lastig is om achteraf vast te stellen wat nu precies het gevolg is van een beter station of wat door andere ontwikkelingen komt. Een gebied kan bijvoorbeeld al in opkomst zijn vóórdat het station wordt verbeterd.

De belangrijkste winst van een beter station zit in een prettigere ervaring voor reizigers en andere gebruikers, en in het vasthouden van reizigers die nu al de trein gebruiken. Als meer treinreizigers of minder automobilisten gewenst zijn, is het goed om te beseffen dat verbeteringen in treinstations hier relatief beperkt aan kunnen bijdragen. Andere factoren, zoals een hogere treinfrequentie of lagere kosten, maar ook fiets- en parkeerbeleid, zijn mogelijk effectiever.

• KiM: ‘Opgeknapt treinstation wordt door reizigers gewaardeerd’; Vooral waardevol voor huidige reizigers, die zelfs een net maar basaal station als Mantgum een hoge waardering geven. Redactiefoto.