83 procent! Dat is het cijfer waarmee minister David Clarinval (MR) en Kamerlid Axel Ronse (N-VA) het succes van flexi-jobs verdedigen. Volgens hen worden flexi-jobs hoofdzakelijk ingevuld door mensen die al een vaste baan hebben. Het moet aantonen dat flexi-jobs geen gewone arbeid verdringen, maar enkel een extra mogelijkheid bieden om bij te verdienen. Dat verhaal klinkt goed. Alleen klopt het niet wanneer je naar de werkelijkheid kijkt op het terrein, zeker in de sector van het personenvervoer. (De ondernemers in de bus- en taxisector zijn alvast opgetogen over de mogelijkheden die de flexi-jobs bieden – red.)

In het personenvervoer heeft ongeveer de helft van de flexi-jobbers een vaste job. De grootste groep bestaat uit gepensioneerden. Maar liefst 55 % van de flexi-jobbers in deze sector – goed voor 3.720 mensen – heeft zijn loopbaan al beëindigd. Dat is veelzeggend. Na een volledige carrière zouden deze mensen moeten kunnen genieten van een waardig pensioen. Dat zovelen opnieuw aan het werk gaan, roept een ongemakkelijke vraag op: doen ze dat uit vrije keuze, of omdat hun pensioen onvoldoende is om de eindjes aan elkaar te knopen?
In het bijzonder geregeld vervoer, dat is o.a. het schoolvervoer, is het beeld nog frappanter. Daar is 62,5 % van de flexi-jobbers ouder dan 65 jaar. We vertrouwen onze kinderen dus toe aan gepensioneerden die bijklussen.

Dat is niet alleen een sociaal vraagstuk, maar ook een veiligheidsvraagstuk. Niemand ontsnapt immers aan de gevolgen van het ouder worden. Reflexen vertragen, concentratie neemt af en het reactievermogen vermindert. Dat is geen waardeoordeel, maar een biologische realiteit. Is het dan verstandig dat steeds meer chauffeurs die dagelijks verantwoordelijk zijn voor tientallen jonge passagiers, hun pensioen (moeten) combineren met een flexi-job? Die vraag verdient minstens een ernstig maatschappelijk debat.

Er is bovendien nog een andere realiteit waar zelden over wordt gesproken: de prijs van het systeem. Volgens bepaalde ramingen zou de omzetting van de bijna 262.000 flexi-jobs naar gewone arbeidsovereenkomsten de overheid in 2025 ongeveer 363,6 miljoen euro extra aan belastingen en 124,7 miljoen euro aan sociale bijdragen opleveren.

Samen bijna een half miljard euro: 488 miljoen. Voor 2024 wordt de gemiste opbrengst geraamd op 391,5 miljoen euro. Dat zijn middelen die vandaag niet terechtkomen in onze sociale zekerheid, onze pensioenen of onze openbare dienstverlening. Wie flexi-jobs uitsluitend als een succesverhaal presenteert, moet ook eerlijk zijn over die kost en over de vraag of fiscaal voordelige statuten op termijn geen reguliere tewerkstelling verdringen.

Ja maar, zeggen de werkgevers, er is een chauffeurstekort, we vinden gewoon niet voldoende chauffeurs.  Dat zal ongetwijfeld kloppen.  En dat heeft te maken met het slechte statuut van de bus- en carchauffeurs. Wie de loon- en arbeidsvoorwaarden in de sector niet aantrekkelijk wil maken, die vindt uiteraard geen chauffeurs. Het statuut van de schoolbuschauffeur is zo ondermaats dat al wie daar werkt dat doet met één ambitie: zo snel als mogelijk een andere job vinden. Geen vaste contracten, gesplitste diensten, lage lonen…. Zo vindt men uiteraard geen chauffeurs.

Meer zelfs, we krijgen vaker melding van werklozen die actief naar een job zoeken dat ze geen kans krijgen omdat flexi-jobbers hen verdringen op de arbeidsmarkt. Het debat over flexi-jobs verdient daarom meer dan één zorgvuldig gekozen statistiek. Het verdient een volledig beeld. Want achter het cijfer van 83 % schuilt een veel complexere werkelijkheid. In het personenvervoer tonen de feiten dat flexi-jobs in belangrijke mate worden ingevuld door gepensioneerden, niet door mensen met een vaste baan.

Wie een maatschappelijk debat wil voeren op basis van feiten, kan die realiteit niet blijven negeren. Geloof daarom niet zomaar de slogans. Kijk naar de cijfers. En vooral: kijk naar de mensen achter die cijfers.

Frank Moreels, voorzitter BTB-ABVV

• Open brief BTB-ABVV: Flexi-jobs – “Geloof niet zo maar de slogans, kijk naar de cijfers”. Foto Keolis.