De inzet van scanauto’s om geparkeerde auto’s te controleren levert naar schatting 500.000 onterechte boetes op. Dat blijkt uit een nieuwe themastudie van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).

Gemeenten laten jaarlijks naar schatting 250 tot 375 miljoen scans uitvoeren. Dat resulteert in 3 tot 5 miljoen parkeerboetes per jaar. Volgens berekeningen van de AP is meer dan 10 procent hiervan onterecht. De AP baseert zich daarbij op gegevens van gemeenten. Mensen die bezwaar maken tegen de boete, krijgen in 40 tot 62 procent van de gevallen gelijk. De AP voerde de studie uit in de rol van coördinerend toezichthouder op AI en algoritmes. Het doel was inzicht te krijgen in de risico’s en effecten van AI en algoritmes.

Scanauto ziet niet alles. Scanauto’s kunnen met geavanceerde camera’s kentekens van geparkeerde voertuigen scannen en met die beelden automatisch controleren of voor een parkeerplaats is betaald. Gemeenten gebruiken scanauto’s omdat die sneller en efficiënter controleren dan handhavers op straat. Maar de AI en algoritmes in het controlesysteem leiden tot nieuwe problemen, zo toont de AP.

Een scanauto maakt alleen een momentopname en ziet de omstandigheden niet. Daardoor kan een scanauto bijvoorbeeld niet vaststellen dat iemand aan het laden en lossen is. In zo’n situatie kan een uitzondering gelden en mag iemand geen boete krijgen. Ook de gehandicaptenkaart, die niet standaard op kenteken is geregistreerd en achter de voorruit wordt geplaatst, ‘ziet’ de scanauto niet. Is er niet betaald, dan zijn de systemen onverbiddelijk en volgt automatisch een boete. Mensen die de dupe zijn van onterechte boetes en er tegen bezwaar maken, krijgen vervolgens te maken met tijdrovende, vaak geautomatiseerde bezwaarprocedures en gebrekkige transparantie.

Kwetsbare groepen extra geraakt. De AP constateert dat kwetsbare groepen relatief vaak de dupe zijn van tekortkomingen in het systeem. Dat geldt bijvoorbeeld voor mensen met een gehandicaptenparkeerkaart en voor mensen die digitaal minder vaardig zijn. Gemeenten nemen hun belangen onvoldoende mee in het ontwerp en de uitvoering van parkeerhandhaving. De digitalisering van het betaald parkeren, vergroot de digitale kloof voor deze kwetsbare groepen in de samenleving.

• Studie Autoriteit Persoonsgegevens concludeert: Honderdduizenden onterechte boetes door scanauto’s. Foto Gemeente Maastricht.