Vandaag 23 juli is het 100 jaar geleden dat de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers de wet stemde tot oprichting van de Nationale Maatschappij van Belgische Spoorwegen (NMBS). Reizigersvereniging TreinTramBus wenst de NMBS van ganser harte proficiat met haar 100e verjaardag.

De context waarin de eeuweling vandaag moet functioneren, is totaal anders dan in 1926. Toen telde België 7,8 miljoen inwoners en was het privé-autobezit nog zeer beperkt. Vandaag is het aantal inwoners niet alleen met de helft gestegen, het autobezit is verzestigvoudigd! In die gewijzigde mobiliteitscontext moet de NMBS haar mannetje staan. De laatste 25 jaar heeft de NMBS haar aanbod aanzienlijk uitgebreid en daardoor vervoert ze vandaag één derde meer reizigers dan begin deze eeuw. Dat is een mooie prestatie, maar ze volstaat niet, om substantieel tot een modal shift te leiden.

De automobiliteit neemt nog sneller toe. Peter Meukens, voorzitter van TreinTramBus: “Samen met de regionale vervoersmaatschappijen moet de NMBS haar marktaandeel de komende jaren verhogen. Met een open geest en een flexibele ingesteldheid kan haar dat lukken. Maar dan moet ze inzien dat onderlinge samenwerking met één tarief en een geïntegreerd aanbod de juiste weg is.”

In haar geschiedenis is de NMBS gaandeweg meer aandacht gaan besteden aan de reizigers. “Een positieve ontwikkeling”, aldus Meukens, “want uiteraard draait openbaar vervoer om de reizigers. Maar er zijn nog werkpuntjes: reizigers mogen vaker als klanten behandeld worden.” TreinTramBus denkt dan vooral aan toegankelijkheid van stations en treinen. Daarbij gaat het niet alleen om fysieke toegankelijkheid voor mensen met een lichamelijke beperking, maar ook om gebruiksvriendelijkheid.

“Treinreizen moet eenvoudig, klantvriendelijk en uitnodigend zijn”, zegt Peter Meukens. “Daarbij horen uiteraard heldere afspraken. Overdreven ‘regelitis’ daarentegen stoot af.” De NMBS moet ook meer op reiszekerheid inzetten. De stiptheid is dan wel licht verbeterd, de doelstelling mag ambitieuzer zijn. En vooral, er moet meer aandacht gaan naar het waarborgen van aansluitingen, niet alleen tussen treinen onderling, maar ook tussen trein en bus.

Vanaf 2033 zal de NMBS met concurrentie op het spoor geconfronteerd worden en niet meer per definitie het enige treinbedrijf in het binnenlands verkeer zijn. TreinTramBus gunt het de NMBS dat ze ook dan nog na een gewonnen aanbesteding voor het binnenlands treinvervoer kan en mag blijven zorgen. Maar dan zal de eeuweling een tandje bij moeten steken.

Meukens: “Het zal sneller moeten gaan. Neem dat gerust letterlijk: treinen moeten opnieuw sneller gaan rijden dan vandaag. En de NMBS moet zich met spoed en grondig op de liberalisering voorbereiden. Hoe het niet moet, heeft de invoering van de EurocityDirect tussen Amsterdam en Brussel en de daardoor veroorzaakte inkrimping van het binnenlands treinaanbod tussen Antwerpen en Brussel getoond. In het handelen van de NMBS moet de klant centraal staan.”

• TreinTramBus wenst NMBS proficiat met 100e verjaardag. Redactiefoto.