Het mogelijk verdwijnen van conducteurs op sommige Amsterdamse trams heeft binnen het Amsterdamse openbaarvervoerbedrijf GVB tot onrust geleid. De ondernemingsraad van het vervoerbedrijf zegt in Het Parool dat dit ten koste zal gaan van de sociale veiligheid en spreekt in een intern schrijven van een ‘historische fout’.

Minder zichtbaarheid van GVB’ers leidt tot het ‘openzetten’ van de tram, stelde de ondernemingsraad (OR) vorige week in het interne communiqué. De OR vreest onder meer dat de sociale veiligheid voor trambestuurders zal afnemen, reizigers zich minder veilig zullen voelen en het aantal zwartrijders zal toenemen.  Ook zal het deels verdwijnen van conducteurs, “ondanks alle technische hulpmiddelen die tegenwoordig beschikbaar zijn”, volgens de OR ertoe leiden dat “vandalisme opnieuw zal groeien, vervuiling in de voertuigen zal toenemen en de afstand tussen de reizigers en GVB groter wordt.”

Het GVB overweegt de conducteurs te laten samengaan met het Serviceteam Vervoer en de afdeling Service & Veiligheid. Dat kan ertoe leiden dat GVB’ers niet altijd meer vast aanwezig zijn op de trams, maar dat zij in- en uitstappen tijdens de rit. Ook is het slecht nieuws voor de late ritten met vaak weinig reizigers: precies de momenten dat reizigers zich vaak onveilig voelen.

Het Amsterdamse OV-bedrijf is al geruime tijd bezig met een nieuwe organisatiestructuur voor de veiligheid op de trams, maar laat daarover nog niets los. De OR schrijft in het communiqué echter dat uit alle gesprekken “steeds duidelijker wordt” dat de conducteur in de toekomst anders zal worden ingezet. Volgens de OR wordt tijdens alle overleggen informatie opgehaald “bij onder andere de conducteurs over de inhoud van hun functie” en wordt er gevraagd “wat men vindt van de nieuw te vormen functie en hoe men aankijkt tegen de momenten waarop er straks mogelijk toch weer een bestuurder alleen op de tram zit”.

Het GVB benadrukt tegen Het Parool dat er nog niets is besloten. Het draait om het “toekomstbestendig organiseren van service, toezicht en sociale veiligheid in het openbaar vervoer”, aldus een woordvoerder. “We bevinden ons in de verkennende fase. Op dit moment halen we actief input op bij onze medewerkers. Die inbreng gebruiken we om tot een zorgvuldig en breed gedragen voorstel te komen.”

In de jaren zeventig verdween de conducteur van de tram om kosten te besparen, maar vanaf 1993 keerde de conducteur geleidelijk terug. Aanleiding hiervoor waren de grote problemen met agressie, vandalisme en een gebrek aan sociale veiligheid voor zowel trambestuurders als reizigers. Daklozen, verslaafden en groepen overlastgevende jongeren hadden destijds vrij spel in de achterste delen van de trams, aldus de OR. Hun aanwezigheid, zeggen de conducteurs, leidt tot meer rust op de trams, een prettiger reis en een aanmerkelijk hogere betalingsgraad. Op dit moment rijden alleen de 5, de 19 en de 26 (deels) zonder conducteur.

Afgezien van de kosten van het in stand houden van een conducteursnetwerk kampt het vergrijzende GVB al langere tijd met personeelstekorten. Dat leidt ertoe dat het bedrijf nieuwe manieren onderzoekt om de veiligheid op en rond de trams te waarborgen. De OR stelt dat extra personeel moet worden geworven en ingezet, omdat anders “de zichtbare aanwezigheid van conducteurs op de tram verder zal afnemen”. Dat effect wordt onder meer versterkt door de keuze van de directie om in de nieuw bestelde trams geen vaste servicebalie in te bouwen. “De geschiedenis heeft ons geleerd dat dit gevolgen heeft voor de sociale veiligheid.”

• Verdwijnen de conducteurs op sommige Amsterdamse trams? Ondernemingsraad GVB slaat alarm: ‘Een historische fout’. Foto GVB.