Nachttreinen winnen aan belang in het klimaatdebat. Een nieuwe dienst waagt zich aan historische rijtuigen. Heeft het een kans van slagen? Een persoonlijke ervaring van Harry Stitzel tussen Aarau en Brussel van de Zwitserse radio- en TV-zender SRF. De nachttrein die hij nam arriveerde kort voor het middaguur in Brussel – de vertraging (aanvankelijk 80 minuten) werd praktisch gecompenseerd door een snellere route te kiezen.

De dienst is gericht op een prijsbewust en milieubewust publiek. Een standaard zitplaats kost op deze dag vanaf 47 Zwitserse frank, terwijl een comfortabele slaapcoupé ongeveer 200 Zwitserse frank kost. Deze wordt gedeeld met maximaal drie personen. Een overnachting in een slaapcoupé met zes slaapplaatsen kost ongeveer 100 Zwitserse frank. Prijzen variëren dagelijks. De trein rijdt drie keer per week van Milaan naar Brussel. In Zwitserland stopt hij in Lugano, Bellinzona, Göschenen, Arth-Goldau en Aarau; in Duitsland stopt hij in Keulen en Aken.

“We willen eigenlijk niet zo vaak vliegen.” “Hier reis je ’s nachts en kun je slapen,” vat een medereiziger en advocaat de motivatie van veel passagiers treffend samen. Maar het romantische idee van nachttreinen botst met de economische realiteit. Elmer van Buuren, medeoprichter van de exploitatiemaatschappij European Sleeper, geeft toe: “Nachttreindiensten zijn veel moeilijker economisch te exploiteren dan diensten overdag. Je hebt meer personeel nodig, de reistijd is langer en je kunt de treinstellen maar één keer per dag voor één rit gebruiken.” Van Buuren wil binnenkort modernere treinen aanbieden.

Maar waarom vertrouwt European Sleeper op oude rijtuigen uit de jaren 50? Van Buuren wijst op de hoge drempels voor particuliere bedrijven: “Het is extreem moeilijk voor een klein bedrijf om financiering te vinden voor moderne treinen. Het was voor ons belangrijker om nu te beginnen dan te wachten tot alles perfect is.”

Nationale spoorwegmaatschappijen zoals SBB en Deutsche Bahn hebben hun eigen nachttreindiensten jaren geleden al stopgezet. SBB biedt diensten aan in samenwerking met andere bedrijven zoals met de Oostenrijkse spoorwegen (ÖBB). Sommige geplande verbindingen moesten echter worden geannuleerd vanwege een gebrek aan subsidies.

En waarom ontbreekt de halte in Zürich? Er zijn verschillende redenen waarom de trein niet stopt op het centraal station van Zürich. Ten eerste maakt de helling van de dwarsverbinding Zürich het onmogelijk om met slechts één locomotief te rijden. En: “Het wisselen van locomotieven in Zürich zou twee extra kosten met zich meebrengen. Omdat we geen subsidies ontvangen, moeten we uiterst zorgvuldig rekenen,” legt van Buuren uit. Aan de andere kant zijn er capaciteitsknelpunten, vooral ten zuiden van Zürich.

• Nieuwe nachttreinverbinding: Met een historische trein van Aarau naar Brussel. Illustratie European Sleeper.