European Sleeper kondigden recent nachtverbindingen aan naar Malmö en Kopenhagen en naar Barcelona, terwijl ook GoVolta nieuwe plannen presenteerde. Parijs en Berlijn zijn ook erg in trek. Na jaren van verschraling en stilstand lijkt de laatste tijd de ontwikkeling van internationale treinverbindingen in een stroomversnelling te raken. Nieuwe bestemmingen van en naar Amsterdam komen en gaan, ontdekten NH Nieuws en AT5, en steeds meer prijsvechters betreden de markt. Waar komt die groei vandaan en wat staat verdere uitbreiding nog in de weg?

Hoewel het Europese spoor de laatste tijd een verzamelplek lijkt voor steeds meer concurrerende vervoerders, wordt er volgens hoogleraar Ruimtelijke Economie aan de VU Erik Verhoef al veel langer gestreden om een plekje op de rails. “Het ideaal vanuit Brussel is al langere tijd dat er meer toetreding en concurrentie op het spoor zou moeten zijn”, zegt hij. “Daardoor zijn er geregeld nieuwe vervoerders die internationale verbindingen proberen op te zetten.”

Maar lang niet alle plannen halen de dienstregeling, en dat heeft onder andere te maken met de spoorcapaciteit. In Nederland wordt die planning bepaald door ProRail, maar overdag is een groot deel van de capaciteit al vergeven. “Als jij nu een trein zou kopen en tussen Amsterdam en Groningen zou willen gaan rijden, dan kan dat dus niet zomaar”, aldus Verhoef bij NH Nieuws. “Die ruimte is er niet.”

Volgens Verhoef is dat echter wel het gevolg van iets positiefs: het betekent namelijk dat Nederland haar spoorwegen intensief gebruikt. Tegelijkertijd zorgt het er wel voor dat nieuwe vervoerders er lastig tussen komen. ’s Nachts is er wel meer ruimte, maar die uren zijn voor commerciële vervoerders vaak minder aantrekkelijk.

En dat terwijl nieuwe bedrijven vooral zoeken naar trajecten waarop geld te verdienen valt. “Ze zullen bijna automatisch daar toetreden waar ze ook met een lagere prijs kunnen gaan concurreren”, zegt Verhoef. Toch is de prijs niet het enige waar reizigers naar kijken. Volgens Verhoef moeten reizigers er ook van overtuigd zijn dat de verbinding betrouwbaar en comfortabel genoeg is.

Juist bij internationale treinreizen is het lastig uitzoeken welke reis het meest geschikt is. “Een van de dingen die heel erg ontbreekt op dit moment, is simpelweg een plek waar de reiziger informatie kan vinden over hoe je bijvoorbeeld van Amsterdam naar Marseille komt met internationaal spoor”, zegt Verhoef. Een toegankelijk en compleet overzicht van alle internationale spoorverbindingen ontbreekt.

Zeker als een reis uit meerdere vervoerders bestaat, kan het ingewikkeld zijn om aansluitingen en tickets goed op elkaar af te stemmen. Volgens Verhoef ligt daar een belangrijke kans voor verbetering: bedrijven en landen zouden informatie beter met elkaar moeten delen, zodat reizigers makkelijker één internationale reis kunnen plannen. Dat betekent niet automatisch dat concurrerende spoorbedrijven graag samenwerken. “Als je zo’n markt opbouwt rond het idee dat concurrentie goed is, dan moet je ook niet vreemd opkijken dat die bedrijven niet spontaan gaan samenwerken.”

• Waarom is de internationale treinmarkt zo in beweging? Foto GoVolta.